In 2003 was Jenna Bailey op zoek naar een onderwerp voor haar masterscriptie. Ze had gehoord dat in het Mass Observation Archive van de universiteit van Sussex een verzameling oude tijdschriften uit de twintigste eeuw bewaard worden, die geschreven waren door een of andere club. Bailey stuitte op het tijdschrift de Cooperative Correspondence Club, ofwel CCC. De groep vrouwen die allen moeder waren, schreven artikelen over onderwerpen die hun bezighielden: kinderen, vrijwilligerswerk, liefde, politiek en literatuur. Bailey begon te lezen en raakte steeds meer gefascineerd door deze groep vrouwen die in hun kleurrijke verslagen uit de doeken deden wat ze voelden en hoe hun bestaan eruit zag. Ze besloot een boek aan deze vrouwen te wijden.
In juli 1935 verscheen in het Britse tijdschrift voor moeders, The Nursery World, een ingezonden brief onder de naam Ubique. 'Is er een moeder die mij helpen kan? Ik leid een zeer eenzaam bestaan aangezien ik geen buren heb. Ik kan me de aanschaf van een radio niet veroorloven. Ik ben dol op lezen, maar zonder bibliotheek in de buurt heb ik maar een beperkt aantal boeken tot mijn beschikking. Ik heb een hekel aan naaiwerk, hoewel ik dat veel moet doen! Ik word zo somber en neerslachtig wanneer de kinderen naar bed zijn en ik alleen thuis zit…' Ubique kreeg zoveel reacties dat het onmogelijk was om alle mensen persoonlijk terug te schrijven, want de postzegels alleen al kostte twee penny. In plaats daarvan stelde Ubique voor om een correspondentietijdschrift te beginnen. Elke vrouw die onder een pseudoniem zou schrijven, droeg een artikel aan over een onderwerp dat haar bezighield en stuurde dit naar Ubique die alle artikelen verzamelde en samenbond in een decoratief omslag. Zij stuurde het tijdschrift naar de eerste vrouw die op de lijst stond. Nadat zij de artikelen had gelezen en voorzien had van commentaar, werd het tijdschrift doorgestuurd naar de volgende persoon. Op de eerste en vijftiende van de maand zou een nieuw nummer verschijnen en uitsluitend gelezen worden door de leden van de CCC.
Al snel nadat de CCC van start was gegaan ontmoetten sommige vrouwen elkaar in levenden lijve. Tijdens de oorlog brachten diverse leden hun kinderen onder bij CCC-gezinnen die in veiliger gebieden woonden. Gedurende de oorlogstijd vonden nog vele andere bezoeken plaats die de vriendschapsbanden binnen de CCC versterkten. Na de oorlog werd besloten om een jaarlijkse lunch te organiseren. Accidia beschreef de ontmoeting met Janna tijdens haar eerste CCC-lunch als volgt: 'De eerste keer dat ik naar die lunch ging… ik was erg nerveus… Ik liep heen en weer en ik durfde niet naar binnen te gaan… Ik sloop min of meer naar binnen… en aan de andere kant van het vertrek zat een vrouw, we keken elkaar aan… dat zijn we nooit vergeten… er was een blik van herkenning tussen ons, we voelden meteen verwantschap.'
Al lezende in Het geheime tijdschrift kom je erachter dat sommige zaken van alle tijden zijn. Accidia, moeder van vijf kinderen (zie foto), schreef in december 1951 het volgende: 'Gewoonlijk is de vroege ochtend een piek in de drukte van broeken dichtknopen, sandalen vastgespen, haren borstelen, jagen en jachten, wegsnellen van de pan met pap om een smeulend vuurtje aan de gang te houden, ontelbare antwoorden op ontelbare vragen schreeuwen, van "Mammie, waar is mijn…?" "Mammie, A doet dit en nu kan ik me niet aankleden." "Mammie, B heeft de deur dichtgedaan en ik kan er niet in om mijn tanden te poetsen." '
… 'Die gelukkige papa die zich rustig en half in slaap aankleedt, zonder besef van het tumult om hem heen en zonder menigte die hem belaagt.' Yonire schreef hier als commentaar bij: 'Slecht opgevoed! Mijn man helpt hoe dan ook mee en doet zijn aandeel van het werk. Alles welbeschouwd… zijn het zijn kinderen (voor zover we weten).'
Alle vrouwen schreven openhartig en eerlijk voor de CCC. Dat kon omdat ze niet hun echte naam gebruikten en hun artikelen alleen door de leden van de CCC werden gelezen.
Het tijdschrift was voor de vrouwen erg belangrijk en zij keken telkens uit naar het nieuwe nummer. A Priori schreef daarover: 'Ik had nooit gedacht dat de CCC mijn leven zozeer kon verrijken, niet alleen met vriendschap, maar ook door de verruiming van mijn visie op het leven en mijn kennis daarvan. Lang leve de CCC!'
Tussen 1975 en 1980 stierven zeven vrouwen van de CCC, en voor de overgebleven leden werd het steeds moeilijker om met het tijdschrift door te gaan. Zoals Janna in 1980 schreef: 'Je krijgt bijna het gevoel alsof wij in de CCC de personages zijn in een gruwelijk stuk van Agatha Christie, waarin de een na de ander wordt geveld en we geen idee hebben wie het volgende slachtoffer is – en wie er overblijft tot het bittere eind.'
De Cooperative Correspondence Club hield stand tot in 1990. Ad Astra die dan bijna vijftig jaar redactrice van de CCC was geweest schreef het volgende aan de overgebleven vrouwen: 'Vaarwel, CCC. Het is maar het beste om te erkennen dat de oude CCC dood is en dat jullie er niet genoeg om geven om ervoor te schrijven.'
Ad Astra had een aanzienlijk aantal CCC-artikelen verzameld en toen zij in 1987 naar een verpleeghuis ging, voelde die documenten als een grote last op haar schouders. Tegen Elektra vertelde ze dat ze alles ging verbranden. Elektra greep in en besloot daarop een boek te gaan schrijven. Helaas was er geen uitgever die het boek wilde uitgeven. In 1998 doneerde Elektra de artikelen aan het Mass Observation Archive van de universiteit van Sussex waar Jenna Bailey het in 2003 aantrof. In 2007 verschijnt alsnog het boek over de CCC onder de titel Can Any Mother Help me?
Het geheime tijdschrift is een prachtig document van zelfbewuste intelligente vrouwen uit de vorige eeuw die hun tijd ver vooruit waren. Ze schreven zonder enige gêne over onderwerpen waar begin twintigste eeuw een taboe op rustte. Het is ontroerend om te lezen hoe lief en leed werd gedeeld! Een boek dat je niet mag missen, een mooi sinterklaas- of kerstcadeautje.
Het geheime tijdschrift, Jenna Bailey, paperback, 362 pagina’s, ISBN 9789047201120, prijs: € 20.
Een eerdere log over Het geheime tijdschrift kun je hier lezen.
Laatste reacties